GrknCnplt

12 Ağu, 2010

ASP.NET Ne Ola ki?

Yazan: Gürkan Canpolat Kategori: Bilişim ~ Okunma Süresi: 8 Dakika

Web Application: Çeşitli araçlarla (Visual Studio, Web Expression, Dreamviewer) ve teknolojilerle ( PHP, ASP, ASP.NET) geliştirilmiş ve Web Server’lar üzerinde duran, Internet Tarayıcı (IE, Firefox, Chrome, Safari) programlar aracılığı ile ulaşılıp kullanılabilen uygulamalardır. Bu tür, günümüzde en yaygın olarak Visual Studio.NET  üzerinden, Asp.Net Web Application uygulaması aracılığıyla kullanılmaktadır. Yani ASPX uzantılı ASP.NET sayfaları içeren siteler, günümüzde popülerlik yolunda ilerlemektedirler. Bu son teknoloji ürünü siteler, çeşitli API’leri kullanarak güvenilir kodlama ve gizlilik ilkesiyle başarılı olmaya adaydırlar. Web 2.0 olarak da nitelendirilen bu Web sitesi çeşitleri, kullanıcı ile sunucu etkileşiminin üst düzeylere çıktığı teknoloji olarak, İnternet üzerindeki yerini almıştır.

ASP.NET: Microsoft tarafından pazarlanan bir web uygulama gelişimi teknolojisidir. Özdevinimli (dinamik) web sayfaları, web uygulamaları ve XML tabanlı web hizmetleri yaratılmasına olanak sağlar. Aynı işletme tarafından geliştirilen .Net çatısı’nın (framework) parçası, ve artık işletmece desteklenmeyen ASP teknolojisinin devamını teşkil eder. Her ne kadar isim benzerliği olsa da ASP.NET, ASP’ye oranla çok ciddi bir değişim geçirmiştir. ASP.NET kodu ortak dil çalışma zamanı (ingilizce – common language runtime) altyapısına dayalı çalışır, diğer bir deyişle, yazılımcılar .Net çatısı tarafından desteklenen tüm dilleri ASP.NET uygulamaları geliştirmek için kullanabilirler. Yani, Java teknolojisinde olduğu gibi, yazılımcı tarafından yazılan kod, çalıştırılmadan önce sanal bir yazılım katmanı tarafından ortak bir dile çevirilmektedir.

ASP.NET Sayfa Yapısı: Bu türden sayfalar iki bölümden oluşurlar.

1) <script> </script> etiketleri arasında,

2) <html> </html> etiketleri arasında yazılan bölüm.

1-) Bu etiketler arasındaki bölüme ASP.NET sayfalarının dinamik, etkileşimli olmasını sağlayan, sayfanın işleyişini gerçekleştiren kodlar yazılır.

2-)  Bu etiketler arasındaki bölüme ise, sayfanın sabit içeriğinin bulunduğu, sayfanın görsel kısmını oluşturan elemanlar yerleştirilir. Bahsedilen her iki bölüm de birbirleriyle ilişki içerisinde çalışırlar.

Daha önce de belirtildiği gibi bu tür dosyaların uzantısı Aspx’dir. Herhangi bir tarayıcı ile herhangi bir web diliyle yazılmış herhangi bir sitenin kodlarını görüntülemek için, tarayıcının menülerinden  Görünüm dizisi altındaki Kaynak kısmına bakılması gerekir. Yalnız bu noktada bilinmesi gereken en önemli husus; görüntülenmekte olan kaynak kodlarının, sayfanın dili ile değil, tarayıcının yorumlayıp HTML’ye dönüştürmesi sonucunda gördüklerimizdir. Bilindiği üzere de HTML temel internet programlama dilidir.

Herhangi bir Asp.Net sayfasının detaylı bir incelemesini yapacak olursak, aşağıda belirtilen özelliklerini bilmeden işe başlamamız çok da doğru olmayacaktır.

ASP.NET Sayfa Elemanları: Komplike olarak algılansa da, temelde en kolay ve anlaşılması en basit sayfa yapısıdır. Temelde beş tane sayfa elemanından oluşur.

  • Sayfa bildirimleri bölümü
  • Kod bildirim bloğu
  • HTML sayfa bildirimleri ve HTML etiketleri bölümü
  • Kod sunucu bloğu
  • Web formu ve web kontrolleri bölümü

1-) Sayfa Bildirimleri Bölümü: Sayfanın başında, genelde sayfa bildirimleri denilen bir bildirim bölümü bulunur. Bildirimlerin başında @ karakteri kullanılır. Bu bölümde sayfa hakkında birtakım bilgiler verilir. Bilinmesi gereken ön temel özelliği de budur.

Örnek:  <%@ page %> ifadesiyle sayfada kullanılacak programlama dilinin VB (Visual Basic) olacağı belirtilmiştir. (Vb yerine kullanılacak diğer programlama dili de yazılabilir.)

Sayfada kullanılan dil kodlamasını belirtmek için codepage ifadesi kullanılır.

Eğer Windows-1254 kodlaması kullanılmak isteniyorsa;

 <%@ page codepage=”1254” %> bildirimi,

ISO-8859-9 kodlaması kullanılmak isteniyorsa;

<%@ page codepage=”88599” %> bildirimi kullanılır.

Bunun gibi birçok bildirim, sayfanın en başında <%@ %> etiketleri arasında yapılır.

 

Örnek:   <%@import……..%>, <%@register……..%> gibi…

2-) Kod Bildirim Bloğu: Bu bölüm <script runat=”server”></script> ifadeleri arasına yazılır. Kod bildirim bloğunda sayfanın program kodları bulunur. Bu kısımda kullanacağımız programlama dili, az önce açıkladığım sayfa bildirim alanında bildirilir. <script runat=”server”> ifadesindeki runat=”server” kısmı bu bloktaki komutların sunucuda çalışacağını belirtir. Bu bölüm bir olayın gerçekleşmesi (örneğin, sayfanın yüklenmesi, gönder düğmesine basılması) durumunda çalışacak kodları bulundurur.

Örnek: Aşağıdaki örnek kodlarda düğmeye basılması halinde, kodlarda belirtilen ilk yazı metin kutusunun önünde, ikinci yazı ise metin kutusunun sonrasında ekrana yazdırılacaktır.

<script runat=”server”>

sub tiklandi(sender as object, e as eventargs)

mesaj.text = “Gürkan CANPOLAT” & metin_kutusu.text & “Bir Silahşör”

end sub

</script>

sub tiklandi(sender as object, e as eventargs)

………..

end sub

Şeklindeki yapı ise VB.NET programlama diline özgü bir alt programdır. Sub ifadesi alt programı belirtmek için kullanılır. Alt program, tüm programın bir parçasını oluşturan, belirli bir işlemi gerçekleştirmek için oluşturulmuş kodlardır. (Sender as object, e as eventargs) ifadesi sık kullanılan standart bir ifadedir.

3-) HTML Sayfa Bildirimleri ve HTML Etiketleri Bölümü: HTML sayfa bildirimlerinin ve HTML etiketlerinin kullanıldığı bölümdür. Örnek olarak <h1>, <p> etiketleriyle ASP.NET Sayfa Yapısı yazısı biçimlendirilebilir. Aslında HTML etiketlerinin kullanımı sadece bu bölümle sınırlı değildir, etiketler ASP.NET sayfasının diğer bölümlerinde de kullanılabilir.

4-) Kod Çalıştırma Bloğu: ASP.NET sayfasına eklenebilecek mesaj ve yönergelerin bildiriminde kullanılır. <%%> etiketleri arasında kalan bölümdür. Bu etiketler ASP bildirimidir. Bu alandaki ifadeler derlenmeyip yorumlandıklarından performansları düşüktür. Bu nedenle bu bloğun kullanılması tercih edilmez. Örneğin Response, sunucu bilgisayarın istemci bilgisayara veri aktarmasını sağlayan ASP.NET nesnesidir. Bu nesnenin Write metodu kullanılarak istemci tarayıcısında istenilen yazı görüntülenir. Response.write(“Gürkan Canpolat”) şeklinde bir komut, sunucunun istemci tarayıcısında Gürkan Canpolat ifadesini görüntülemesini sağlar. Write metodunda HTML etiketleri de kullanılabilir. Örneğin, ekrana istenilen mesajı yazdıktan sonra alt paragrafa geçmek için şu komut kullanılır : Response.write(“Gürkan Canpolat <p>”)

<p> enter işlevi görmüştür…

 

4-) Web Formu ve Web Kontrolleri: Sayfada web formunun oluşturulduğu bloktur. Web formu, ASP.NET ile birlikte gelen yazım biçimi ve işleyişi farklı yeni bir form yapısıdır. Web formu, <form runat=”server”> ifadesiyle başlar </form> ifadesiyle biter. Kullanıcının çeşitli veriler girmesini sağlayan formun oluşturulduğu bu alanda HTML etiketleri de kullanılabilir. Web formu, istemci bilgisayarda değil tamamen sunucu bilgisayarda çalışır ve çalıştırma sonucu üretilen HTML etiketleri istemci bilgisayara gönderilir. Runat=”server” ifadesi web form ve kontrollerinin sunucuda çalıştığını göstermektedir. Bu ifade yazılmadığında sayfa hata verir. Form elemanlarının sunucuda çalıştırılması, form kullanımının kontrolünün tamamen web sitesi geliştiricisinde olmasını sağlar.

Örnek:

<form runat=”server”>

<asp:textbox runat=”server”/>

<asp:button text=”Tıkla ve gör”

runat=”server”/>

<asp:label runat=”server” />

<form runat=”server”>

Form oluşturmak amacıyla form ifadesi kullanılmış ve bu formun sunucuda çalışacağını belirtmek amacıyla da runat=”server” ifadesi eklenmiştir. Oluşturulacak form elemanları  web form elemanları olduklarından satıra <asp: ifadesiyle başlanmıştır. Bu ifadenin ardından forma hangi web form elemanı eklenecekse onun İngilizce ismi (textbox, button, label vs.) yazılmıştır. Daha sonra form elemanına özel isim id bildirimiyle atanmıştır. Textbox form elemanı için id değerine metin_kutusu, button (düğme) form elemanı için ise buton ifadesi atanmıştır.  Buton kontrolünün üzerindeki yer alacak yazıyı belirlemek için text özelliği kullanılmıştır. Ardından, onclick=”tiklandi” ifadesiyle düğme tıklandığında (click), tiklandi alt programının çalıştırılacağı belirtilmektedir.

***

Asp.Net Sayfalarının genel yapısı yukarıda belirttiğim gibidir. Ancak tabii ki bunları bilmek, Asp.Net web uygulaması oluşturmak için yeterli değildir. Bundan dolayı, bu sayfaları oluşturmak için kullanacağımız birkaç ince noktayı belirtmek gerekir.

Kodu Alt Satırdan Devam Ettirme: ASP.NET sayfaları oluştururken bazı satırlar uzun olabilir. Böyle bir durumda alt satırdan devam etme ihtiyacı hissedilir. Fakat alt satıra geçerken kimi yazım kurallarına uyulmalıdır. Kod yazarken doğrudan alt satıra geçip devam etmek hataya neden olur. Ayrıca kimi zaman fazladan bırakılan bir boşluk hataya neden olabilir.

Örnek Bir Hata:

 

<%@ page %>

<script runat=”server”>

sub page_load(obj as object, e as eventargs)

response.write  ‘Bu Satırdan Direk Alt Satıra Geçilmiş…

“Satır atlamalara dikkat! ”)

end sub

</script>

<html><body></body></html>

Yukarıdaki hata ortadadır ve tarayıcı kodları çalıştıramaz, uyarı verir. Eğer herhangi bir nedenle alt satıra geçilecekse, bulunulan satırda, ara (boşluk) çubuğuyla bir boşluk bırakıldıktan sonra alt çizgi ( _ ) karakterine basılır ve alt satıra geçilir. Örneğin;

response.write _

(“Satır atlamalara dikkat! ”)

şeklindeki bir yazım doğru olup, hataya neden olmaz.

VB.NET’te kullanılan her komut tek satıra yazılır. Bununla birlikte, alt satırdan devam etme gereği duyulduğunda, VB.NET’te de bulunulan satır “boşluk + alt çizgi” karakterleri ile bitirilir ve alt satıra geçilir.

<%@ page %>

<script runat=”server”>

sub tiklandi(sender as object, e as eventargs)

mesaj.text = “Gürkan Canpolat ” & yazi_kutusu.text & _

” Tek Silahşör”

end sub

Program Kodlarına Açıklamalar Eklemek: ASP.NET uygulamaları geliştirirken, yaptığınız işlemleri açıklamak amacıyla notlar koyabilirsiniz. Bu notlar sayesinde farklı zamanlarda kodlarınıza baktığınızda yaptığınız işlemleri rahatlıkla hatırlayabilirsiniz. Böylelikle zamandan ve emekten kazancınız olur. Bu açıklayıcı notların diğer bir yararı, yazdığınız uygulamaları başkalarıyla da paylaştığınızda onların da bu notlardan yararlanmasıdır. VB.NET’te açıklayıcı notlar ‘ (tek tırnak) işareti ile başlar. Bu açıklayıcı notlar adından da anlaşılacağı gibi sadece işlemleri açıklamak içindir. Uygulamanın çalışmasını etkilemezler.

Örnek:

‘ Kullanıcı Adının Girileceği Bölüm

Not: Bu çalışma büyük çoğunlukla, hatta tamamen Vikipedi‘den yararlanılarak hazırlanmıştır. Sadece, uğraşmak istemeyenler için, birkaç siteden daha derledim ve kendi tanımlamalarımla harmanladım.


Yorum Yapılmamış - "ASP.NET Ne Ola ki?"

Yorum Formu

İçerik

Hayede – Faryad

Arşivler

Takvim

Kasım 2020
PSÇPCCP
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30 

Alternatif Tarih

Alternatif Tarih

Görsel Şölen

  • İstanbul Boğazı
  • Kedilerle yaşıyorum.
  • Her şey yasak!
  • Maltepe, Dersaâdet
  • İstanbul Boğazı
  • Develerle yaşıyorum.
  • Her Gece Bodrum.

Kısa Kısa

Bir insan hem bir Rus yazarı hem de bir Fransız yazarı sevemez diyorlar. Edebî ekollerin canı cehenneme. Bunu da Amerika'dan öğrendim. Bir Rus, Fransa'da yaşamış olsa ne olacak peki. Buna kayıtsız kalmak mümkün değil. Gürkan Canpolat

Kitap Okumaları

  • Öyle miymiş?
    ~ Şule Gürbüz – Başlangıç: 15.07.2019
  • Hesaplaşma
    ~ Trevanian – Başlangıç: 12.07.2019
  • Satranç
    Stefan Zweig– Başlangıç: 09.07.2019


Okunan Kitaplar

Müze Önerisi

İstanbul Arkeoloji Müzeleri

Telefon: 0212 520 77 40 - 41
Açık Olduğu Saatler: 09:00 - 19:00

Abone Olun

Abone olduğunuz için teşekkür ederim.

Bir şeyler ters gitti.